BIAŁKA…

Na skróty...

piątek, 27 Kwiecień 2018

Jako główny materiał budulcowy organizmu, białko jest zaangażowane we wzrost, rozwój, oraz regenerację tkanek. Stanowi około 75% masy układu mięśniowego człowieka. Znaczenie funkcjonalne białek sprowadza się do ich obecności w większości enzymów oraz hormonów regulujących przemiany metaboliczne. Wchodzą też w skład ciał odpornościowych i uczestniczą w odtruwaniu organizmu.

Białka są związkami wielocząstkowymi i wszystkie zbudowane są z aminokwasów. Całościowo, z wszystkich znanych aminokwasów, 8  z nich stanowią aminokwasy pełnowartościowe (egzogenne), zawarte w produktach pochodzenia zwierzęcego.
Produkty pochodzenia roślinnego nie posiadają wszystkie 8 niezbędnych aminokwasów.

Funkcje białek

  • Są podstawowym oraz niezbędnym materiałem przy budowie i strukturze nowych oraz odbudowie zużytych tkanek.
  • Biorą udział w katalizowaniu wielu przemian w układach biologicznych.
  • regulują przebieg procesów biochemicznych – np.  hormon wzrostu, insulina.
  • są źródłem energii – przy spalaniu 1 grama białka powstają około 4 kcal energii.
  • są podstawowym składnikiem krwi, czyniąc je odpowiedzialne za transport.
  • kontrolą wzrost i rozwój tkanek.
  • odgrywają zasadniczą rolę w obronie organizmu przed bakteriami i pasożytami.

Zapotrzebowanie

Białka na ogół dostarczają 10-15% wartości energetycznej pochodzącej z dziennej racji pokarmowej człowieka. Przy czym wśród dzieci do 10 roku życia dzienne spożycie białka powinno wynosić ok 15%, a u dorosłego człowieka 10-15%. Powinno to być białko pełnowartościowe, które w swoim składzie zawiera wszystkie aminokwasy egzogenne.

Lista produktów spożywczych zawierających stosunkowo duże ilości białka
Zawartość białka, tłuszczów, i węglowodanów w 100g

Nazwa                                           Białko           Węglowodany        Tłuszcz         KCAL
Fasola biała                                21,4                 61,5                            1,6                  346
Groch                                            23,8                60                               1,4                  349
Indyk piersi                                21,3                 0                                 2,6                  109
Indyk skrzydło                          16,5                 0                                 11,4                 169
Indyk udo                                    19,5                 0                                  4,4                 118
Jajko kurze                                 12,5                 1                                  10,7                150
Jajko kurze – samo białko     10,8                0,8                              0                      46
Jajko kurze – samo żółtko     16,3                 0,7                              31,9               355
Jogurt naturalny 0%              4,2                    6,2                              0                      42
Jogurt naturalny 2%              4,3                    6,2                              2                       60
Kaczka                                         13,5                  0                                 28,6               311
Kasza gryczana                         12                     70                                  3                  359
Karp                                             17,8                   0                                  5,6                122
Kurczak piersi                          19,3                   0                                  8,6               100
Kurczak udo                              17,8                   0                                  6                   125
Makrela                                       22,7                   0                                 15,5               222
Mintaj                                           16,6                   0                                 0,6                72
Mleko 0,5%                                  3,2                  4,7                                0,5                33
Mleko 2%                                      3                      4,3                                 2                   47
Mleko 3%                                      3                      4,3                               3,2                  58
Polędwica wołowa                    20,1                 0                                  3,5                 112
Pstrąg                                            19,2                 0                                   2,1                  96
Ser twarogowy chudy              19,8                3,5                                0,5                  98
Ser twarogowy półtłusty        18,7                 3,7                                4,7                 132
Ser twarogowy tłusty              17,7                  3,5                               10,1                176
Soja                                                34,9               34,8                              18,1                442
Szczupak                                      18,4                 0                                   0,8                  81
Szprot wędzony                        19,3                  0                                 18,3                 243
Sledź                                             19,8                  0                                 15,4                 218
Tuńczyk                                       22                      0                                   1                       97
Wieprzowina schab                21                       0                                 10                    174

Ciekawostki

  • Brak choćby jednego aminokwasu egzogennego wyklucza wchłonięcia białka.
  • Niska zawartość białka w diecie prowadzi do spowolnienia procesu rozwoju organizmu, zaniku wzrostu tkanki mięśniowej, braku energii, immunologicznie- ryzyka chorób infekcyjnych, itd.
  • Jajko uważane jest za optymalne pod względem zawartości  aminokwasów.